Czy warto inwestować w aktywne fundusze obligacji zamiast ETF-ów?

Zależy od fazy cyklu stóp procentowych. W okresach wysokiej zmienności fundusze aktywne wykazały wyraźną przewagę (w 2023 r. wszystkie pokonały benchmark), ale w spokojniejszych warunkach ETF-y osiągały lepsze wyniki. Ważny jest również wybór konkretnego zarządzającego — różnice wyniosły do 25 punktów procentowych.

Jaki był średni zwrot funduszy aktywnych na obligacjach skarbowych w ostatnich latach?

W okresie od stycznia 2022 do marca 2026 roku średnia stopa zwrotu funduszy aktywnych wyniosła 19,2%, mediana 17,9%, podczas gdy rozwiązania pasywne osiągnęły 16,7%. Najlepszy fundusz uzyskał 35,7%, najsłabszy 10,1%.

Czy ETF-y na obligacje skarbowe są zawsze tańsze niż fundusze aktywne?

ETF-y mają zazwyczaj niższe opłaty, ale na polskim rynku obligacji wyższe koszty funduszy aktywnych mogły być rekompensowane lepszymi wynikami, szczególnie w okresach zmienności. W spokojniejszych warunkach pasywne rozwiązania wykazywały przewagę.

Czy polska obligacja skarbowa jest dobrą inwestycją dla początkujących?

Obligacje skarbowe to konserwatywna inwestycja o niższym ryzyku, ale wybór między funduszem aktywnym a ETF-em wymaga oceny warunków rynkowych i horyzontu inwestycyjnego. Dla początkujących ETF-y mogą być prostszym wyborem ze względu na niższe opłaty.

Jak często fundusze aktywne pokonują benchmark na obligacjach?

W przeciętnym miesiącu benchmark pobijało 57% analizowanych funduszy aktywnych, a najlepszy zarządzający osiągał wynik lepszy od benchmarku w 76% miesięcy. Wskaźnik ten był wyższy w okresach zmienności rynkowej.

Aktywne fundusze vs ETF na polskim długu: kto wygrywa?

Analiza mTFI pokazuje, że fundusze aktywne pokonały ETF-y na obligacjach skarbowych. Ale wynik zależy od cyklu stóp procentowych.

Na polskim rynku obligacji skarbowych większość aktywnie zarządzanych funduszy osiągnęła w ostatnich latach lepsze wyniki niż tanie ETF-y i fundusze indeksowe, ale ta przewaga nie jest stała i zależy przede wszystkim od fazy cyklu stóp procentowych.

Analiza opublikowana przez mTFI — aktywnego zarządzającego aktywami — porównała wyniki 13 funduszy obligacji skarbowych dostępnych dla inwestorów detalicznych z benchmarkiem pasywnym w okresie od 31 stycznia 2022 roku do 31 marca 2026 roku. Ten horyzont czasowy obejmuje pełny cykl polityki pieniężnej NBP: od podwyżek stóp procentowych w 2022-2023 roku po ich obniżki w 2024 roku i dalej. To czyni badanie szczególnie wartościowym, bo pokazuje, jak obydwa podejścia radzą sobie w różnych warunkach rynkowych.

Kiedy fundusze aktywne wygrywają z ETF-ami?

W całym analizowanym okresie 8 z 13 funduszy aktywnych, czyli 62%, uzyskało wyższą skumulowaną stopę zwrotu niż benchmark pasywny. Mediana wyników funduszy aktywnych wyniosła 17,9%, podczas gdy rozwiązania pasywne osiągnęły 16,7%. Średnia stopa zwrotu sięgnęła 19,2%, co wskazuje na ogólną przewagę aktywnego zarządzania.

Ale liczby kryją w sobie znacznie bardziej skomplikowaną rzeczywistość. Badanie ujawniło ogromne zróżnicowanie między poszczególnymi funduszami — najlepszy osiągnął stopę zwrotu na poziomie 35,7%, a najsłabszy zaledwie 10,1%. To rozpiętość 25,6 punktu procentowego, która w praktyce oznacza, że wybór konkretnego zarządzającego jest decyzją strategiczną, a nie szczegółem technicznym.

Wskaźnik	Fundusze aktywne	Rozwiązania pasywne
Mediana stopy zwrotu	17,9%	16,7%
Średnia stopa zwrotu	19,2%	—
Najlepszy wynik	35,7%	—
Najsłabszy wynik	10,1%	—
Odsetek funduszy lepszych od benchmarku	62%	—
Średni odsetek miesięcy lepszych od benchmarku	57%	—

Zmienność rynku zmienia zasady gry

Kluczowe odkrycie analizy dotyczy zmienności tej przewagi w czasie. Wyniki funduszy aktywnych i pasywnych nie pozostają stałe — zmieniają się wraz z warunkami rynkowymi.

W 2023 roku, w okresie największej zmienności stóp procentowych i turbulencji na rynku obligacji, sytuacja była jednoznaczna: wszystkie analizowane fundusze aktywne pokonały benchmark pasywny. To był rok, gdy doświadczenie zarządzającego, umiejętność czytania sygnałów z banku centralnego i szybka reakcja na zmiany warunków miały największą wartość.

Tymczasem w 2024 roku oraz w pierwszym kwartale 2025 roku, gdy sytuacja rynkowa była bardziej stabilna i przewidywalna, obraz się odwrócił — lepsze wyniki częściej osiągały rozwiązania pasywne. W spokojnych warunkach, gdy nie ma dużych zmian stóp procentowych i zmienności, zarządzanie aktywne traci na znaczeniu, a niższe opłaty ETF-ów zaczynają grać na ich korzyść.

Dane miesięczne pokazują, że w przeciętnym miesiącu benchmark pobijało 57% aktywnych funduszy. Jednak u najlepszego zarządzającego odsetek miesięcy lepszych od benchmarku wyniósł 76%, co potwierdza, że umiejętności zarządzającego rzeczywiście się liczą.

Co to oznacza dla polskiego inwestora?

Ta analiza podważa globalną tezę, że wystarczy kupić tani ETF i zapomnieć o inwestycji. Na polskim rynku obligacji skarbowych rzeczywistość jest bardziej złożona. Specyfika tego rynku — jego względna płytkość, ograniczona oferta produktów pasywnych i silna zależność od krajowej polityki pieniężnej — pozostawia wyraźną przestrzeń dla aktywnego zarządzania.

Ale to nie oznacza, że fundusze aktywne zawsze wygrywają. Warto pamiętać, że mTFI jest aktywnym zarządzającym, więc teza o przewadze aktywnego podejścia wspiera jego własny model biznesowy. Jednak dane, które prezentuje, są rzeczowe i warte samodzielnej oceny.

Prezes mTFI Bartosz Pawłowski podsumowuje to słowami: “Nie ma dziś jednego przycisku »zainwestuj i zapomnij«, który działa w każdych warunkach”. To trafne spostrzeżenie — wybór między funduszem aktywnym a ETF-em powinien zależy od tego, czy oczekujemy zmienności na rynku obligacji, jak długo planujemy trzymać inwestycję i jakie są nasze preferencje dotyczące opłat.

Przyszłość konkurencji

Rosnąca dostępność ETF-ów i funduszy indeksowych na polskim rynku sprawia, że konkurencja między podejściem aktywnym a pasywnym będzie się nasilać. Zarządzający aktywni będą musieli lepiej uzasadniać swoje wyższe opłaty, a producenci ETF-ów będą rozszerzać swoją ofertę na bardziej wyspecjalizowane segmenty rynku obligacji.

Dla inwestora indywidualnego wniosek jest prosty: nie ma uniwersalnego rozwiązania. W okresach zmienności fundusze aktywne wykazują rzeczywistą wartość, ale w spokojnych czasach ETF-y z niższymi opłatami mogą być lepszym wyborem. Kluczowe jest monitorowanie fazy cyklu stóp procentowych i dostosowanie strategii do warunków rynkowych.