ETF-y żyją coraz krócej. Średni czas życia spadł do 1,75 roku

Średni czas życia ETF-u przed likwidacją spadł z 4 lat i 8 miesięcy w 2024 roku do zaledwie 1 roku i 9 miesięcy w 2026 roku — to ponad 60-procentowy spadek w ciągu dwóch lat. Fenomen skracającego się cyklu życia funduszy to symptom głębokich zmian na rynku produktów inwestycyjnych, gdzie wzrost podaży nie idzie w parze z popytem.

Eksplozja nowych produktów a szybka śmierć funduszy

Rynek ETF-ów wciąż rośnie — jego globalna wartość przekroczyła 21 bilionów dolarów — ale tempo wprowadzania nowych funduszy znacznie przewyższa zdolność rynku do ich absorpcji. Tylko w ubiegłym roku na rynku USA zadebiutowało ponad 1000 nowych ETF-ów. Jednocześnie w pierwszych dwóch miesiącach 2026 roku z rynku zniknęło już 41 funduszy, wobec 33 w analogicznym okresie roku poprzedniego.

Taka dysproporcja między debiutami a likwidacjami oznacza, że emitenci ETF-ów działają w warunkach coraz bardziej konkurencyjnych. Każdy nowy fundusz musi nie tylko mieć ciekawy pomysł, ale przede wszystkim szybko zebrać wystarczającą ilość aktywów, aby być rentownym.

Magiczna liczba: 100 milionów dolarów

Prog przetrwania dla ETF-u to 100 milionów dolarów aktywów. Poniżej tej kwoty koszty operacyjne i administracyjne obciążają fundusz zbyt mocno. Jak wskazuje Rosenbluth, szef działu badań w TMX VettaFi: “Nie chodzi już tylko o to, by zbudować ETF, ale by go rozwinąć. Dlatego dystrybucja staje się kluczowym wyróżnikiem”.

To oznacza, że sama strategia inwestycyjna to za mało. Fundusz musi być dostępny w aplikacjach maklerskich, na platformach doradczych i u dużych sieci dystrybucji. Bez tego nie ma szans na przyciągnięcie wystarczającej liczby inwestorów.

Ryzykowne produkty dominują wśród debiutów

Wśród nowych ETF-ów wprowadzonych w 2025 roku 36 procent stanowiły fundusze lewarowane lub oparte na kryptowalutach. To produkty o znacznie wyższym profilu ryzyka, które przyciągają spekulantów bardziej niż długoterminowych inwestorów. Taka struktura nowych debiutów sugeruje, że emitenci szukają nisz, które jeszcze nie są w pełni zagospodarowane.

Charakterystyka	Liczba/Wartość
Nowe ETF-y w USA (2025)	ponad 1000
Likwidacje ETF-ów (I-II 2026)	41
Próg rentowności	100 mln USD
Średni czas życia ETF-u (2026)	1 rok 9 miesięcy
Średni czas życia ETF-u (2024)	4 lata 8 miesięcy
Fundusze lewarowane/krypto (2025)	36% nowych produktów

Europa w fazie ekspansji, nie selekcji

Sytuacja na starym kontynencie wygląda inaczej. Europejski rynek ETF-ów na koniec 2025 roku liczył 3543 produkty o łącznych aktywach 3,22 biliona dolarów. Do końca lutego 2026 roku liczba produktów wzrosła do 3618, a aktywa do 3,53 biliona dolarów. Europa nadal znajduje się w fazie ekspansji podaży — likwidacje są znacznie mniej intensywne niż w Stanach Zjednoczonych.

Polski rynek: wciąż na etapie budowy

Polski rynek ETF-ów jest na znacznie wcześniejszym etapie rozwoju. Na rynku głównym Giełdy Papierów Wartościowych notowanych jest 18 ETF-ów (po debiucie dwóch funduszy Beta ETF 8 kwietnia 2026 roku). Jeśli uwzględnić całą ofertę GPW, łącznie z segmentem GlobalConnect, liczba sięga 24 ETF-ów, a razem z ETC-ami i ETN-ami to 29 instrumentów.

Przestrzeń do rozwoju jest ogromna — obrót w segmencie ETF/ETC wzrósł w ubiegłym roku o ponad 120 procent rok do roku. W 2025 roku na GPW zadebiutowały trzy ETF-y: Beta ETF Dywidenda Plus Portfelowy FIZ, HAN Future of Defence UCITS ETF i Beta ETF Bitcoin Portfelowy FIZ. Na początku 2026 roku pojawiły się kolejne produkty, w tym cztery ETN-y Virtune oparte na kryptowalutach (bitcoin, ethereum, XRP i solana) oraz PZU ETF WIG20 TR + mWIG40 TR Portfelowy FIZ.

Aktywa w krajowych funduszach indeksowych na koniec lutego 2026 roku przekroczyły 7 miliardów złotych. Największym graczem pozostaje PZU TFI zarządzające 2,2 miliarda złotych, ale szybko rośnie konkurencja — Beta ETF notuje najszybszy przyrost aktywów w segmencie, z wartością 2,15 miliarda złotych na koniec lutego.

Co to oznacza dla inwestorów

Skracający się cykl życia ETF-ów to sygnał, że rynek dojrzewa. Oznacza to, że sama obecność produktu na rynku to za mało — liczy się skalę, dystrybucja i rzeczywista użyteczność dla inwestorów. Na rynku polskim głównym wyzwaniem nie jest jeszcze zamykanie zbyt małych funduszy, lecz budowa samej oferty i poszerzanie dostępu inwestorów do produktów pasywnych.

Jednak inwestorzy powinni być świadomi, że polskie ETF-y w formie FIZ nie są pełnoprawnymi funduszami UCITS — mają inną konstrukcję regulacyjną i słabszą ochronę inwestora. Zawsze istnieje ryzyko związane z potencjalnym upadłością towarzystwa funduszy inwestycyjnych.

Trend na całym rynku funduszy jest wyraźny: między styczeń 2025 a marzec 2026 roku uruchomiono 63 nowe fundusze tradycyjne, ale zlikwidowano 80. Na koniec lutego 2026 roku było około 500 tradycyjnych funduszy FIO i SFIO o łącznych aktywach około 340 miliardów złotych. Niemal 40 procent funduszy miało w portfelu mniej niż 100 milionów złotych aktywów, a prawie jedna czwarta zarządzała aktywami poniżej 50 milionów złotych.

Problem małych funduszy to przede wszystkim koszty administracyjne o charakterze stałym. Przy małej skali obciążają one wynik znacznie mocniej, bo muszą być pokryte z dużo mniejszej bazy aktywów. Fundusze o aktywach nieprzekraczających 50 milionów złotych mają medianę wskaźnika TER na poziomie 2,6 procent, wobec 1,6 procent w funduszach większych i 1,16 procent w tych przekraczających 1 miliard złotych.

Wśród małych funduszy blisko 70 procent działa na rynku od co najmniej pięciu lat, a ponad 30 procent istnieje przynajmniej dekadę. To pokazuje, że trudno jest wyjść z pułapki małej skali — gdy fundusz nie zbiera aktywów w początkowych latach, rzadko mu się to udaje później.