Reguła 4% wczesnej emerytury: ryzyko złej sekwencji stóp zwrotu

Reguła 4% to zasada, według której roczna wypłata z portfela na emeryturze nie powinna przekraczać 4% kapitału startowego, a kwota ta jest co roku korygowana o inflację. Zasada ma szczególne znaczenie dla osób planujących wczesną emeryturę, bo okres wypłat może wtedy trwać 30 lat i dłużej.

Skąd wzięła się reguła 4% i co oznacza w praktyce?

Reguła wyprowadza się z prostego rachunku: 25-krotność rocznych wydatków daje kwotę, z której wypłata 4% rocznie pokrywa te wydatki. Jeśli ktoś wydaje 80 000 zł rocznie, potrzebuje około 2 mln zł kapitału. Przy kapitale 2 mln zł pierwsza wypłata wynosi 80 000 zł, a w kolejnym roku powinna wzrosnąć o inflację, na przykład o 2,5%, do około 82 000 zł.

Zasada kojarzy się z ruchem FIRE, który w Stanach Zjednoczonych promuje wczesne przechodzenie na emeryturę dzięki wysokiemu poziomowi oszczędzania. Jej korzenie sięgają jednak badań nad historycznymi wynikami rynków, a nie samych trendów społecznych.

Kto i kiedy sprawdził bezpieczną stopę wypłaty?

Pierwszym szerzej znanym opracowaniem był wkład Williama P. Bengena, który w 1994 roku zaproponował regułę 4% dla portfela z 50% akcji i 50% obligacji. Kilka lat później, w 1998 roku, opublikowano Trinity Study, obejmujące wypłaty od 3% do 12% rocznie, okresy od 15 do 30 lat i portfele od 100% akcji po 100% obligacji. Analizy startowały z lat 1926-1995 i zakładały wypłaty indeksowane inflacją.

Jak wyglądały wyniki Trinity Study?

Dla portfela 50/50 i horyzontu 30 lat odsetek portfeli, które przetrwały, malał wraz ze wzrostem stopy wypłaty:

Dla portfela złożonego w 100% z akcji, przy 30 latach wypłat, przetrwało 59% portfeli. Różnica pokazuje, że sama skłonność do ryzyka nie wystarcza do oceny bezpieczeństwa wypłat, bo ważne są także struktura portfela i wysokość stopy.

Dlaczego średnia stopa zwrotu nie wystarcza?

Najważniejsza lekcja dotyczy ryzyka sekwencji stóp zwrotu. Wyobraźmy sobie dwie inwestycje, A i B, z których każda daje średnio +10% rocznie przez 20 lat, a kapitał startowy wynosi 2 mln zł. Przy takiej samej średniej jeden inwestor, wypłacając 4% rocznie z indeksacją inflacją 2,5%, wyczerpał środki wcześniej niż drugi.

Różnica nie wynika z wyniku końcowego, lecz z momentu, w którym pojawiły się słabe lata. Gdy spadki przypadają na początek wypłat, portfel musi sprzedawać aktywa po niskich cenach, aby pokryć wydatki, i traci zdolność odrobienia strat w późniejszych latach. Dlatego symulacje historyczne, obejmujące także lata 1993-2025 z perspektywy polskiego inwestora, są bardziej wiarygodne niż prosta projekcja ze średniej.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla osoby planującej wczesną emeryturę reguła 4% jest punktem wyjścia, a nie gwarancją. Dla kapitału rzędu 2 mln zł różnica między wypłatą 4% a 5% to 20 000 zł rocznie, a z wyników Trinity Study wynika, że przy 7% prawdopodobieństwo przetrwania 30 lat spada do 17% w analizowanym portfelu 50/50.

Warto więc przed przejściem na emeryturę ocenić własne wydatki i horyzont, zaplanować bufor gotówkowy na kilka lat na wypadek słabego rynku oraz elastycznie reagować na spadki, ograniczając wypłatę w trudnych latach. Reguła daje punkt odniesienia, ale decyzje o konkretnej stopie wypłaty powinny uwzględniać indywidualną sytuację.